احمد مجد الاسلام كرمانى
241
تاريخ انحطاط مجلس ( فارسى )
جهت فلان مبلغ را به او ندهد و بعد از آنكه خيلى در اين ماده اصرار كرد قرار شد وزير ماليه را بمجلس دعوت كنند و تا حضورا در اين باب مذاكره و تحقيق شود و خوب در خاطر دارم كه ناصر الملك وزير ماليه برحسب اخطار مجلس حاضر شد و از صنيع الدوله رئيس مجلس سئوال كرد كه چه فرمايشى با من داريد صنيع الدوله صريحا جواب داد ما عرضى نداريم جناب سعد الدوله مطلبى با شما دارند مثل اينكه مطلب سعد الدوله از مباحث و مطالب شخصيه او باشد . بارى اين بود وضع مجلس پارلمان ايران تا روزى كه وكلاى آذربايجان وارد شدند و بعضى از آنها از مردمان با اطلاع بودند و مسلك آنها موافق بود با مسلك سعد الدوله و ديگر نگذاشتند مسائل جزئيه در مجلس مطرح گردد و بيشتر مذاكرات مجلس در مواد اصلى و مسائل اساسى ميشد و براى هر امر مهمى كمسيونى تعيين كردند كه در كمسيون مطلب را تصحيح و تقسيم نموده بعد بمجلس علنى رسمى بياورند و بر طبق آن رأى بگيرند ، از جمله كمسيونى براى تكميل قانون اساسى مقرر و كمسيونى براى ترتيب و تهذيب قوانين انجمن بلديه و هكذا كمسيونى براى ترتيب قوانين راجعه بانعقاد و تشكيل انجمنهاى ايالتى و ولايتى كه برحسب اصرار اهالى آذربايجان اجازه تأسيس آنها داده شده بود و هكذا نسبت بساير مسائل مهمه از قبيل قانون وزارت داخله و وزارت عدليه و غيرها كمسيونها ترتيب دادند و در واقع مجلس از بطالت خارج شده مشغول كار شد ، يعنى كمسيونها بوظايف خود رفتار ميكردند از جمله كمسيون ماليه كه اعضاء آن را با نهايت دقت از مردمان با اطلاع انتخاب كرده بودند مثل وثوق الدوله كه مستوفى آذربايجان بوده و خود صنيع الدوله رئيس ، كه در فن محاسبه كمال مهارت را داشت و حقيقتا تمام ملت با نهايت اميدوارى انتظار نتيجه اعمال آنها را داشتند چه اهم تمام وظايف مجلس همانا اصلاح بودجه جمع و خرج دولت بود .